چهارشنبه ۹۷/۱۱/۳   Wed 19/1/23

قضاوت میکنم، پس هستم!

چاپ مطلب بازدید : 283 یکشنبه ۲۵ آذر ۹۷

قضاوت کردن دیگران، یک ناهنجاری به قدمت تاریخ وجود انسان است.

قضاوت

قضاوت کردن دیگران، یک ناهنجاری به قدمت تاریخ وجود انسان است. در جمله ای منصوب به آلبرکامو نویسنده و فیلسوف فرانسوی شنیده ایم که "اگر کفشت پایت را میزد و از ترس فکر و قضاوت دیگران پا برهنه نشدی و درد پاهای خود را تحمل کردی، دیگر در مورد آزادی شعار نشده". با این توضیح، کامو ما انسان ها را اسیر ترس از قضاوت نادرست دیگران نشان داده است که با تحمل ترس از زنجیر نگاه های قضاوت کننده دیگران، تنها شعار آزادی سر می دهیم.

آیا تا به حال به این فکر کرده اید که قضاوت کردن افراد بدون اطلاع کافی از شرایط اشخاص و یا از آن طرف محدود کردن خود بدلیل ترس از قضاوت آن ها تا چه اندازه ممکن است یک ناهنجاری خطرناک در خانواده  و زندگی فردی و اجتماعی شخص باشد؟

-        قضاوت در معنای خاص و عام

ما قضاوت را به دو معنی عام و خاص تقسیم می کنیم:

 در معنای خاص، قضاوت توسط یک قاضی و داور مطلع به قوانین حقوقی و در راستای احقاق حق افراد و بعد از بررسی تمامی مدارک و دریافت اطلاعات کامل از موضوع مورد قضاوت انجام می گیرد. قضاوتی که حتی با تجمیع تمامی مدارک و تکمیل اطلاعات نیز وقتی با اعتراف مجرم همراه نباشد، همچنان در بسیاری از موارد تنها یک نتیجه گیری و حدس خوب با ضریب اطمینان بالا است.

 قضاوت

در معنای عام، به تمامی نتیجه گیری های افراد در مورد اشخاص و وقایع  که عموماً بدون اطلاع کامل از شرح ماجرا صورت می گیرد، قضاوت می گوییم. باید توجه کرد که قضاوتی که در معنای عام تنها در حوزه مسئولیت فرد و در یک مورد مشخص و با مدرکی دال بر همان مورد صورت میگیرد، تا حدی شاید قابل قبول باشد؛ مانند قضاوت یک معلم از میزان تسلط دانش آموز به یک درس خاص که با بررسی نتایج امتحان آن دانش آموز در آن درس مشخص حاصل می گردد. اما در بیشتر موارد، ما انسان ها بدون اطلاع کامل و جامع از امری، دست به قضاوت میزنیم:

تنها با استناد به لباس های یک فرد، در مورد شخصیت و خانواده و گذشته و حال افراد قضاوت می کنیم، تنها با مشاهده اتومبیل یک فرد، در مورد نحوه کسب در آمد وی نظر می دهیم. پیشرفت شغلی یک انسان را بدون هیچ گونه اطلاع از جزئیات، به غلبه رابطه بر ضابطه نسبت می دهیم. با شنیدن یک جمله زیبا از یک نفر، وی را مسلط بر تمام موضوعات مرتبط با آن فرض می کنیم و با یک گاف کوچک، تمام اعتبار فرد را زیر سوال می بریم. با یک احترام از روی تصنع، وی را محترم­ترین انسان کره خاکی تصور کرده و با یک حرف نابجا تمام شخصیت و گذشته و حال فرد را به قضاوت می نشینیم. به قضاوت می نشینیم که آن فرد با دزدی و کسب روزی حرام در بهترین کشور دنیا در حال عشق و حال و لذت بردن از امکانات نا مشروع است، در حالی که نمی دانیم آیا او هر شب آیا آرم سر بر بالین میگذارد یا خیر!

ما انسان ها و به طریق اولی ما ایرانی ها، غرق در قضاوت دیگران بدون اطلاعات کافی  هستیم. ما در دادگاه ذهن خود، در کسری در ثانیه افراد را محاکمه می کنیم و بدون اینکه امکان دفاع داشته باشند، مجرم شناخته و حکم بدون امکان تجدید نظر خواهی می دهیم!

قضاوت

در مورد قضاوت کردن دیگران که ما انسان ها خواسته یا ناخواسته استاد در آن هستیم، جملات و شعارهای زیبایی ارائه شده است: اینکه اگر قضاوت کنیم، کل کائنات دست به دست هم می دهند تا ما را در شرایط مشابه قرار دهند؛ تا اثبات کنند که در تاریکی همه شبیه هم هستیم؛ یا اینکه از زندگی آموخته ام تا با کفش کسی راه نرفته ام، راه رفتنش را قضاوت نکنم!


-        ریشه های قضاوت

باید دانست که ما اگر در کاری فراتر از مسئولیت خود قضاوت کنیم، در بهترین حالت اگر قضاوتی درست کرده باشیم، زیاده روی و به نوعی پا در مسئولیت دیگران کردن است و اگر قضاوت اشتباه باشد، عواقب اعلام یک نتیجه گیری غلط نیز بر عهده ما خواهد بود.

قضاوت ریشه های زیادی دارد، اما عموماً آنچه به صورت یک کمبود در ما وجود دارد، اگر در دیگران بروز کند، منجر به قضاوت نادرست از ماخواهد شد. اگر فردی خجالتی باشیم، خودنمایی و اعتماد به نفس بالای دیگران را قضاوت می کنیم. عموم قضاوت ها به دلیل بروز کمبودی در زمینه موضوع مورد قضاوت در خود ما است. این کمبود در بسیاری از موارد منجر به بیماری حسد می شود که عوقب تخریبی زیادی برای ما در برخواهد داشت.


 

اما بخش اعظم قضاوت های ما حتی قضاوت های نادرستی هم نیستند؛ اما به یک عادت اجتماعی و فرهنگی در جوامع بشری تبدیل شده اند. مثلا ما با دیدن یک ماشین گران قیمت قطعا اولین و شاید تنها قضاوتی که میکنیم وضع مالی خوب طرف است که تنها یک حدس خوب است و بسته به شخصیت ما قضاوت های بعدی که ناشی از علت اول هستند (حسادت و کمبود) شک خواهد گرفت.

 قضاوت

از عواقب دیگر اشتغال به قضاوت، تاثیر منفی بر عملکرد خود ما در حضور دیگران، از ترس قضاوت سایرین است؛ که گاهی به مشابه یک وسواس فکری، تمامی حرکات و رفتار های ما را تحت تاثیر قرار می دهد.


همچنین بخوانید: پرتاب چند باره یک تاس

-        نگاه مذهب به قضاوت

از دید اخلاقی و مذهبی نیز قضاوت کردن به شدت مورد نکوهش قرار گرفته است. در احادیثی از حضرت علی (ع) امام اول شیعیان جهان میخوانیم:

-        قضاوتی که با تکیه به ظن و گمان باشد، عادلانه نیست(نهج البلاغه، حکمت ۲۲۰).

-        دست رحمت خدا ، بر فراز سر قاضى در حرکت است. پس هر گاه ستم و حقّ کشى کند ، خداوند او را به خودش وا مى‏ گذارد(الکافی : ۷ / ۴۱۰ / ۱).

 

و بالاتر از آن حضرت محمد (ص) پیامبر اسلام نیز آورده است:

-        هر که به داورى کردن میان مسلمانان مبتلا شود ، باید در نگاه ها و اشاره کردن ها و جاى نشستن و نحوه نشستن خود نسبت به آن ها به یکسان رفتار کند(کنزالعمّال : ۱۵۰۳۲ منتخب میزان الحکمة : ۴۷۰).


-        اگر یکى از شما بکار قضاوت میان مسلمانان دچار شود باید به هنگام غضب از قضاوت خوددارى کند و میان ارباب دعوى در نگاه و نشیمن گاه و اشاره تفاوتى نگذارد (نهج الفصاحه).

و در اعلاترین بیان مذهبی، در قرآن کریم کتاب آسمانی مسلمانان میخوانیم:

يا أَيُّهَا الَّذينَ آمَنُوا اجْتَنِبُوا كَثيراً مِنَ الظَّنِّ إِنَّ بَعْضَ الظَّنِّ إِثْمٌ وَ لا تَجَسَّسُوا وَ لا يَغْتَبْ بَعْضُكُمْ بَعْضاً أَ يُحِبُّ أَحَدُكُمْ أَنْ يَأْكُلَ لَحْمَ أَخيهِ مَيْتاً فَكَرِهْتُمُوهُ وَ اتَّقُوا اللَّهَ إِنَّ اللَّهَ تَوَّابٌ رَحيمٌ (سوره حجرات آیه 12)

ای اهل ایمان، از بسیار پندارها در حق یکدیگر اجتناب کنید که برخی ظنّ و پندارها معصیت است و نیز هرگز (از حال درونی هم) تجسس مکنید و غیبت یکدیگر روا مدارید، هیچ یک از شما آیا دوست می‌دارد که گوشت برادر مرده خود را خورد؟ البته کراهت و نفرت از آن دارید (پس بدانید که مثل غیبت مؤمن به حقیقت همین است) و از خدا پروا کنید، که خدا بسیار توبه پذیر و مهربان است.


همچنین بخوانید: تست هوش: برچسب مکعب مجهول

قضاوت

در این آیه، به روشنی خداوند متعال حتی ظن و گمان ناروا را نیز گناهی بزرگ برشمرده و قضاوت کردن یکدیگر مخصوصا زمانی که برای دفاع از خود حضور ندارد، با عنوان "غیبت"، معادل خوردن گوشت تن برادر مرده کراهت خواهد داشت.

-        نتیجه اینکه

در یک جمع بندی، قضاوت کردن دیگران به هر دلیلی درست یا غلط،  نه تنها یک ناهنجاری رفتاری در جامعه و یک معضل اخلاقی تلقی می گردد، در بعد مذهبی نیز بسیار نکوهش شده و عواقب غیر قابل پیش بینی ای برای فردی که به ناروا به قضاوت می پردازد، خواه داشت. در یک نگاه دقیق، تنها خداست که با اطلاع مطلق از تمام گذشته و آینده و جزئیات درونی یک فرد، قاضی واقعی است. بیاییم در هنگام اظهار نظر در مورد هر شخص یا پدیده، با قرار دادن خود در شرایط مشابه و با علم به اینکه اطلاعات ما قطعا تا حدی ناقص است، اندکی در این زمینه تأمل و تعلل کنیم، شاید این قضاوت، تنها سخنی بیهوده و بدون دستاوردی مشخص برای ما و شنونده بود.


همچنین بخوانید: تست هوش:مجموع ویژه نقاط

مجتبی نادری سورکی

 

به تلگرام ما بپیوندید
4.8 ستاره از 5 در 5 رای

عنوان این مقاله : قضاوت میکنم، پس هستم!

رای شما :
زمان دقیق: 2018-12-16T22:17:20+03:30
به اشتراک بگذارید معرفی به دوستان
ارسال نظرات
نطرات کاربران
هنوز نظری برای این مطلب ارسال نشده است.
شما اولین باشید!
عضویت در خبرنامه


    
کلیه حقوق این سایت متعلق به مجله اینترنتی بیست ستون | همه چیز برای زندگی بهتر می باشد و استفاده از مطالب با ذکر منبع بلامانع است